Restoranlarda Yapay Zekâ ve Dijital Pazarlama: Gastronomi Sektöründe Güncel Uygulamalar ve Eğilimler
Main Article Content
Abstract
Bu derleme çalışması, gastronomi sektöründe restoranlarda uygulanan yapay zekâ ve dijital pazarlama teknolojilerinin güncel durumunu incelemektedir. Literatür taraması yöntemiyle yürütülen araştırmada; robot garsonlar, akıllı mutfak sistemleri, dokunmatik sipariş kioskları, üç boyutlu yazıcılar ve sanal/ artırılmış gerçeklik uygulamaları ele alınmıştır. Bulgular, bu teknolojilerin müşteri deneyimini iyileştirdiğini, işletme verimliliğini artırdığını ve gastronomi kültüründe yeni tüketim alışkanlıklarının oluşumuna katkı sağladığını göstermektedir. Sonuç olarak, gastronomide dijital dönüşüm ve yapay zekâ kullanımının önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaşacağı; restoran yöneticilerinin pazarlama stratejilerini bu teknolojik değişime göre yeniden yapılandırmaları gerektiği öngörülmektedir.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
References
Akay, E., & Karaçeper, E. İ. (2024). Zincir yiyecek içecek işletmelerinde dijital dönüşüm: İstanbul örneği. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 7(2), 527–549.
Anadolu Ajansı. (2019). Bu restoranda masalar tablet garsonlar robot. https://www.aa.com.tr/tr/yasam/bu-restoranda-masalar-tablet-garsonlar-robot/1637829
Aslantürk, E., Kınıklı, M. A., Unur, K., & Aytemiz, T. (2024). Restoranlarda Kişilik Özellikleri ile Müşteri Vatandaşlık Davranışı İlişkisinde Algılanan Hizmet Kalitesinin Aracılık Rolü. Journal of Global Tourism and Technology Research, 5(2), 65-75.
Ateş, A., & Erdem, B. (2021). Pazarlamada güncel yaklaşımlar. (1. Baskı).
Aydın, Ş., & Uçkan Çakır, M. (2022). Gastronomi ve dijitalleşme. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(4), 2143–2159.
Barış, Z. (2021). Yiyecek içecek işletmelerinin üretim ve servis sürecinde dijital dönüşüm: Gaziantep ili durum analizi (Doktora tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi.
Belge, M. (2018). Tarih boyunca yemek kültürü. İletişim Yayınları.
Borovska, Y., & Yılmaz, H. (2021). Gastronomi ve mutfak sanatları öğrencilerinin akıllı restoran uygulamalarını kullanma niyetlerinin ölçülmesine yönelik bir araştırma. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 4(1), 102–121.
Bozkurt Uzan, Ş., & Sevimli, Y. (2020). Gastronomideki robotik uygulamalar ve yapay zeka. Tourism and Recreation, 2(2), 46–58.
Brillat-Savarin, J. A. (2016). Lezzetin fizyolojisi ya da yüce mutfak üzerine düşünceler. Oğlak Yayıncılık.
Çerkez, M., & Kızıldemir, Ö. (2020). Yiyecek–içecek işletmelerinde yapay zekâ kullanımı. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1264–1278.
Çıtak, B. (2023). Yeni restoran konseptleri: sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik deneyimi sunan restoranlar. Turizmde Dijital Gelecek-Seyahat, Konaklama, Rehberlik ve Gastronomide Teknolojik Trendler ve Yenilikçi Uygulamalar, 277-290.
Dilsiz, B. (2010). Türkiye’de gastronomi ve turizm (İstanbul örneği) (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi.
Erbay, M., & Sabur, D. (2023). Gastronomi turizmi kapsamında pazarlama stratejileri: Türkiye ve Avrupa örneği. Turizm ve Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 10(1), 649–670.
Güner, D., & Aydoğdu, A. (2022). Gastronomi alanındaki teknolojik gelişmelere yönelik bir değerlendirme: Dijital gastronomi. Aydın Gastronomy, 6(1), 17–28.
Karabıyık Yerden, N., Değerli, B., Uydacı, M., & Ergün Tuncay, İ. (2020). Deneyimsel pazarlamada gastronomi turizmi açısından artırılmış gerçeklik uygulaması kullanımının deneyim değeri üzerine etkisi. Beykoz Akademi Dergisi, 8(1), 174–193.
Karagöz Küçük, Z., & Ekren, N. (2020). Akıllı mutfak için tasarlanmış sistemler üzerine bir derleme. International Periodical of Recent Technologies in Applied Engineering, 2(1), 25–34.
Keskin, H. (2023). Dijital gastronomi ve yöresellik kavramlarının yaratıcı yıkım teorisi bağlamında planlı eskitme açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Keşkekci, D., & Gençer, K. (2023). Yiyecek içecek işletmelerinde dijital dönüşüm. Journal of Travel and Tourism Research, 22(22), 116–130.
Kumlu, S. T., Özkul, E., & Uca, S. (2022). Restoranlarda kullanılan artırılmış gerçeklik uygulamalarının hizmet kalitesi açısından değerlendirilmesi. Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 2(1), 23–38.
Küpeli, E. (2022). Akıllı sistemlerin kullanımının mevcut durumunun turizm 4.0 ve gastronomi 4.0 üzerinden değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi.
Meral, H., & Demirdöven, A. (2022). Gıdanın özelleştirilmesi ve detaylandırılmasında üç boyutlu (3D) yazıcının kullanımı. Gıda, 47(1), 91–106.
Meydan Uygur, S., Sürücü, Ç., & Sergen, Y. (2018). Yiyecek içecek işletmelerinin dijital pazarlama açısından incelenmesi: Ankara ili örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek1), 157–176.
Öndoğan, Y. E. N. (2010). Restoran pazarlamasında kullanılan temel pazarlama karma elemanları. Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, 1(1), 1–25.
Unur, K., & Kınıklı, M. A. (2020). Otel müşterilerine yönelik deneyimsel pazarlamanın memnuniyete etkisi: Kapadokya örneği. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 17(3), 378-393.
Ünal, Ö. (2024). The Contribution of Geographical Indications in Gastronomy to Tourism and Regional Development: A Comparison of Turkey and the EU. WATERRA, 1(1), 55-66.
Yıldız, E., & Davutoğlu, N. A. (2020). Turizm 4.0’dan Gastronomi 4.0’a giden yolda: Geleceğin restoranları ve yönetimi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(109), 301–318.
Zengin, B., & Taş, M. (2022). Yiyecek içecek işletmelerinde pazarlama. Paradigma Akademi Yayınları.